Mùa cam sành năm nay, người trồng cam ở xứ cam Tam Bình (Vĩnh Long) - nơi từng được trong và ngoài nước xem là vương quốc cam sành - phải đối mặt với ý tưởng chặt hạ toàn bộ cây cam trên mảnh vườn của mình khi không thể cầm cự được với bệnh vàng lá. Xót lòng lắm khi phải chia tay với loài cây từng một thời mang đến cho họ cuộc sống sung túc, nhưng có lẽ sẽ không còn cách nào khác, nếu như... Thời vàng son còn đâu
Đến cửa ngõ huyện Tam Bình, khung cảnh đìu hiu, vắng vẻ ở chợ cam Tam Bình đã phản ánh khá trung thực số phận của các vườn cam nhiễm bệnh vàng lá. Hơn 9 giờ sáng, thường lệ, giờ này không khí chợ cam đã tất bật, chật ních cảnh mua bán. Thế mà giờ chỉ vỏn vẹn có một vựa cam nhỏ của chị Thảo với gần chục giỏ còn đang đợi đủ cam để đóng thùng đi thành phố. Chị Thảo, tiểu thương khu chợ cam cho biết: "Chợ vắng cam, vắng luôn thương lái vì tất cả phải lội vào vườn để kiếm cam! ".
Đến vườn nhà anh Nguyễn Phước Đạt ở ấp Tường Lễ xã Tường Lộc huyện Tam Bình, chúng tôi được các anh cán bộ xã Tường Lộc cho biết, gia đình anh Đạt vốn là dân trồng cam kỳ cựu tại địa phương với hơn 10 công cam sành từ nhiều năm qua. Nhưng khi được chủ gia đưa đi qua mấy bờ cam chỉ thấy loe hoe vài thân cây vàng lá, diện tích còn lại là một mảng đất rộng trồng rau muống và đậu bắp xanh rờn, chúng tôi thật sự bất ngờ.
Hai năm trước, anh Đạt đã quyết định đốn bốn công cam sành bị vàng lá để trồng rau muống. Hơn sáu công cam còn lại hiện cũng bị vàng lá, gia đình anh quyết định chia tay số cây có múi này để tiếp tục đầu tư trồng hàng rẫy.
Anh Nguyễn Phước Đạt hồ hởi thông báo: "Cam vàng bạc quá trời, lớp chết lớp cho trái èo uột không bán buôn được gì, nên tôi quyết định bỏ cam trồng rau muống rồi trồng tiếp đậu bắp. Mấy tháng nay ngày nào cũng cắt rau, đậu bán gần trăm ngàn đồng. Phải dầm sương, dãi nắng hàng ngày cực khổ hơn trồng cam, nhưng vui vì có tiền trả ngân hàng và đỡ phập phồng, hồi hộp như lúc làm chủ vườn cam...".
Bỏ thương, vương tội
Như số phận vườn cam của gia đình anh Đạt, nhiều vườn cam khác ở các xã Tường Lộc, Mỹ Thạnh Trung, Loan Mỹ tại huyện Tam Bình bà con trồng cam cũng bấm bụng cầm dao đốn bỏ cây cam truyền thống để chuyển sang trồng các loại rau màu. Chính quyết định này giúp bà con trồng cam xoay sở được nợ nần ngân hàng đã vay trước đây để "chạy bệnh" cho cây cam vàng lá.
Chia sẻ với "nỗi đau" tự triệt hạ vườn cam của các nhà vườn ở đây, chính quyền địa phương cũng tìm kiếm đối tác, tạo đầu ra ổn định cho các loại rau màu, thay dần loại cây đã từng có một thời mang lại cơm ăn, áo mặc, tương lai của thế hệ sau, và biến vùng đất này vang danh với thương hiệu "Cam Tam Bình".
Anh Nguyễn Hữu Đấu- Chủ tịch Hội Nông dân xã Tường Lộc huyện Tam Bình kể: "Mấy anh thấy đó, cây cam vàng lá như thế này không bỏ sao được. Bà con bỏ cam trồng rau màu là phải rồi, mặc dù chỉ là giải pháp tình thế. Vấn đề quan trọng hiện nay là xã, huyện ra sức tìm kiếm đơn vị hỗ trợ đầu ra ổn định cho người làm vườn. Hiện xã cũng phối hợp với một số công ty trong và ngoài tỉnh bao tiêu sản phẩm rau màu cho bà con. Tuy chưa thật ổn định, nhưng cũng hé được lối ra cho nhà vườn trong lúc sự cố cam vàng lá đẩy họ vào thế tuyệt vọng...".
Theo giới thiệu của anh Đấu chúng tôi tìm đến vườn cam của gia đình ông Lưu Thanh Quân, đây là vườn cam từng được mệnh danh "vườn cam nái", bởi nhiều năm qua từ vườn cam gia đình ông Quân nuôi bốn đứa con học đến cấp đại học, rồi tậu xe, xây nhà... Bây giờ, những cây cam khô héo bên những luống rau muống, đậu bắp xanh mơn mởn.
Ông Lưu Thanh Quân kể với giọng thật buồn: "Gắn bó với nó nhiều năm nay, rồi được nó mang về cho tui danh hiệu nông dân sản xuất giỏi cấp tỉnh 10 năm liền. Giờ bỏ nó không nỡ, đành phải trồng xen thêm màu để chạy gạo nuôi con. Hiện cũng tạm yên tâm khi mỗi ngày Cty Xuất nhập khẩu Duyên Hải đến bao tiêu và thu mua cà tím và đậu bắp với giá cả ổn định. Thiệt cũng mừng, may mà tụi tôi ở đây quyết định kịp thời chứ nếu ôm cây cam hoài là... chết chắc rồi! ".
Theo Sở NN-PTNT tỉnh Vĩnh Long, toàn tỉnh Vĩnh Long hiện có khoảng 7.000ha cam sành, trong đó có đến trên 4.000ha bị bệnh vàng lá chưa có cách phòng và trị hiệu quả. Trong số này, huyện Tam Bình và Trà Ôn có trên 3.000ha cam sành bị vàng lá phải đốn bỏ.
Bây giờ, về các vườn cam ở huyện Tam Bình lại nghe rôm rả chuyện trồng các loài rau màu trên rẫy. Thật sự, đối với các nhà vườn bỏ cam trồng màu không phải chuyện đơn giản vì đã có một thời cây cam làm vinh danh vùng đất này. Lúc này, các nhà vườn ở đây lâm vào tình thế "bỏ thương, vương tội". Nhưng cứu lấy mảnh vườn một thời rợp bóng cam, một thời được mệnh danh là vương quốc thì chỉ có nhà vườn không chưa đủ...
(Nguon tin: Nhân dân)
