Số liệu của ngành thống kế cho thấy, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng được nhân dân quan tâm, tập trung tăng diện tích loại cây cho sản phẩm có thị trường tiêu thụ, giảm diện tích cây già cỗi. Diện tích đất trồng dừa của toàn tỉnh hiện là 37.595 ha, trong đó trồng mới 1.674 ha. Hai huyện Mỏ Cày và Giồng Trôm dẫn đầu về diện tích đất trồng, các huyện còn lại phát triển cây ăn trái hoặc nuôi trồng thủy sản nên diện tích giảm. Người trồng dừa đã quan tâm đầu tư phân bón, chăm sóc, phòng trừ dịch bọ hại dừa, năng suất đạt 77 tạ/ha, tăng 3,53 tạ/ha.
Dừa nguyên liệu có thị trường tiêu thụ tốt, giá trung bình từ 1600 – 1900 đồng/trái, có thời điểm không đáp ứng yêu cầu thị trường. Kết quả khảo sát 710 hộ trồng dừa cho thấy có tổng thu nhập là 15,4 triệu đồng/ha, lợi nhuận 12,2 triệu đồng/ha. Xét tính hiệu quả thì cây dừa có tỷ lệ chi phí thấp nhất (21%) trên tổng doanh thu, tỷ lệ lợi nhuận chiếm 79%, chi phí trung gian 7%; giá trị gia tăng thêm 93%. Điều này đã khẳng định, tính ổn định và bền vững, cây trồng 4-5 năm là cho trái thu hoạch, chu kỳ sống kéo dài trên 30 năm, ít tốn công chăm sóc, kỹ thuật trồng đơn giản, thích hợp nhiều vùng đất trên địa bàn tỉnh.
Với đặc tính chịu bóng râm, không ảnh cây trồng chính nên hai năm trở lại đây cây ca cao được nhân dân chọn làm cây trồng xen trong vườn dừa, vườn cây ăn trái. Diện tích đất trồng đạt hơn 1.183 ha, tập trung ở huyện Châu Thành, Giồng Trôm, Mỏ Cày. Cây mới trồng, năng suất thu hoạch chưa cao, chỉ đạt bình quân 49 tạ/ha nhưng đã góp phần tăng thu nhập cho nhân dân trên một diện tích đất canh tác. Ở lĩnh vực cây ăn trái , diện tích toàn tỉnh là 39.739 ha, giảm 639 ha. Diện tích các loại cây đặc sản như bưởi, sầu riêng, măng cụt tiếp tục mở rộng. Cây cam, chuối diện tích ổn định, các loại cây còn lại diện tích giảm, mạnh nhất là cây nhãn, cốc, táo, ổi, sơ ri, sapô… theo hướng chuyển sang trồng dừa.
Cây cam có diện tích 10.194 ha, tăng 234 ha, là cây chiếm diện tích đứng hàng thứ hai sau cây dừa. Các vùng đất ít bị mặn xâm nhập đã được nhân dân chuyển sang trồng cam. Ở Giồng Trôm, một số diện tích đất trồng mía và cây ăn trái khác chuyển sang trồng cam. Riêng huyện Mỏ Cày ảnh hưởng tình hình khô hạn, mặn, cam trồng bước sang giai đoạn già cỗi, bệnh vàng lá, cho năng suất kém. Nên nhà vườn chuyển sang trồng dừa. Cây cam đem tổng thu nhập bình quân 65,1 triệu đồng/ha, chi phí 41%, lợi nhuận 33,2 triệu đồng, chi phí trung gian chiếm 23%; gia trị tăng thêm 77%. Tuy vậy, cam là cây trồng có độ rũi ro cao, khó đem lại hiệu quả thời gian dài.
Cây bưởi thời gian gần đây có thị trường tiêu thụ, giá cả ổn định nên diện tích trồng tăng lên đến hơn 3.000 ha, tập trung các huyện Châu Thành, Chợ Lách, Mỏ Cày, Giồng Trôm và Thị xã. Một ha đất trồng bưởi cho trái đem lại doanh thu 79,6 triệu đồng/ha, lợi nhuận 49,9 triệu đồng/ha, giá trị tăng thêm 57,9 triệu đồng, đứng hàng thứ 3 trong các loại cây ăn quả. Diện tích có tăng nhưng chưa nhiều, tỉnh đang có hướng tiếp tục vận động nhân dân phát triển diện tích ở các huyện Mỏ Cày, Chợ Lách, Giồng Trôm để đạt sản lượng lớn đáp ứng yêu cầu thị trường trong và ngoài tỉnh.
Sầu riêng và măng cụt là 2 loại cây trồng có thu nhập cao so với các loại cây trồng khác. Tuy nhiên, 2 loại cây này đòi hỏi rất cao về điều kiện thổ nhưỡng, nên chỉ phát triển thích hợp ở Châu Thành, Chợ Lách. Cây sầu riêng có tổng diện tích 2.252 ha, măng cụt 1.888 ha. Tổng thu nhập bình quân của măng cụt là 125,2 triệu đồng/ha, chi phí chiếm 25%. Và sầu riêng 87,8 triệu đồng/ha, chi phí 29,8 triệu đồng/ha.
Nhìn chung mỗi loại cây có thu nhập và hiệu quả kinh tế tương ứng với từng vùng đất. Trong những năm gần đầy, tình hình mặn xâm nhập sâu vào đất liền cộng với khô hạn kéo dài gây ảnh hưởng đến cây trồng cũng như sản lượng và chất lượng trái. Xu hướng người dân vẫn chọn cây trồng thích hợp để trồng xen, diện tích đất trồng bưởi và dừa tiếp tục nâng lên, nhãn, chôm chôm và các loại cây ăn trái khác thu hẹp. Bên cạnh đó, một đòi hỏi nghiêm ngặt đang đặt ra với nhà vườn là tiếp cận khoa học kỹ thuật trong canh tác, sản phẩm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, gắn kết tạo sản phẩm số lượng lớn, chất lượng cao, mẫu mã đồng đều. Có thế mới đứng vững trên thị trường hội nhập.
Trần Quốc
