Nhiều năm qua, hầu hết nhà vườn ở khu vực ĐBSCL lẩn quẩn với điệp khúc “trồng chặt - chặt trồng”. Mùa cam sành năm nay, người trồng cam ở xứ cam Tam Bình - Vĩnh Long cũng đang đối mặt với vấn nạn này khi hàng loạt vườn cam nhiễm bệnh vàng lá, cho trái không hiệu quả. Nhiều người làm vườn ở đây lại một lần nữa phải bấm bụng chia tay cây có múi, chuyển sang trồng rau màu... ngay trên quê hương vốn đã nổi tiếng trong và ngoài nước với thương hiệu “cam sành Tam Bình”. Thời vàng lá...
Khung cảnh vắng vẻ ở chợ cam Tam Bình đã phản ánh khá trung thực số phận của các vườn cam nhiễm bệnh vàng lá. Mới hơn 9 giờ sáng, lẽ ra vào giờ này không khí rất tất bật tại khu chợ cam. Thế mà giờ đây chỉ vỏn vẹn có một vựa cam nhỏ của chị Thảo với gần chục giỏ còn đang đợi đủ lượng cam để đóng thùng chuyển đi thành phố. Chị Thảo, tiểu thương khu chợ cam, cho biết: “Chợ vắng cam, vắng luôn tiểu thương, vì phải lội vườn để kiếm cam!”.
Rời chợ cam Tam Bình, chúng tôi đến vườn nhà anh Nguyễn Phước Đạt ở ấp Tường Lễ, xã Tường Lộc, huyện Tam Bình. Theo các cán bộ xã Tường Lộc, gia đình anh Đạt vốn là hộ trồng cam kỳ cựu tại địa phương, với hơn 10 công cam sành. Vượt qua mấy bờ cam le hoe vàng lá, chúng tôi ngỡ ngàng khi gặp anh Đạt bên mấy công rau muống và đậu bắp xanh rờn đang vào vụ thu hoạch. 2 năm trước, anh Đạt đã quyết định đốn 4 công cam sành bị bệnh vàng lá để trồng rau muống. Bây giờ, hơn 6 công cam còn lại cũng vàng lá luôn. Gia đình anh bấm bụng chia tay với cây có múi để trồng các loại cây khác. Anh Nguyễn Phước Đạt cho biết: “Cam vàng bạc quá trời, lớp chết lớp cho trái èo uột không bán buôn được gì, nên tôi quyết định bỏ cam trồng rau muống rồi trồng tiếp đậu bắp. Mấy tháng nay, ngày nào cũng cắt rau, đậu bán được gần trăm ngàn đồng. Dầm sương đi bán sớm mỗi ngày muốn bệnh luôn, nhưng vui vì có tiền trả ngân hàng và đỡ hồi hộp như lúc trồng cam trước đây nhiều”.
Theo Sở NN&PTNT tỉnh Vĩnh Long, toàn tỉnh hiện có khoảng 7.000 ha cam sành, nhưng trong đó có đến trên 4.000 ha bị bệnh vàng lá chưa có cách phòng trị hiệu quả. Trong số này, tại huyện Tam Bình và Trà Ôn hiện có trên 3.000 ha bị vàng lá phải đốn bỏ.
Giải pháp tình thế
Như số phận vườn cam của gia đình anh Đạt, nhiều bà con trồng cam khác ở xã Tường Lộc, Mỹ Thạnh Trung, Loan Mỹ của huyện Tam Bình, cũng bấm bụng cầm dao đốn bỏ cây cam vốn gắn bó từ nhiều năm qua để chuyển sang trồng các loại rau màu. Chính quyết định này lại đang giúp bà con trồng cam xoay xở trả nợ ngân hàng vốn đã vay trước đây để “chạy bệnh” cho cây cam vàng lá.
Thông cảm với nỗi khó khăn của nông dân, chính quyền địa phương cũng ủng hộ giải pháp tình thế của các nhà vườn bằng việc tìm kiếm đối tác, tạo đầu ra ổn định cho cây màu đang từng ngày thay dần cây có múi ngay trên vùng cam Tam Bình. Anh Nguyễn Hữu Đấu, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tường Lộc, nói: “Mấy anh thấy đó, cây cam vàng lá như thế này không bỏ sao được. Bà con bỏ cam trồng rau màu là phải rồi. Mặc dù là giải pháp tình thế, nhưng trước mắt xã, huyện cũng ủng hộ bằng việc tìm kiếm đơn vị hỗ trợ đầu ra ổn định cho nhà làm vườn. Xã cũng đã phối hợp với một số công ty trong và ngoài tỉnh bao tiêu sản phẩm rau màu cho bà con. Điều này cũng giúp phần nào an ủi để bà con yên tâm sản xuất”.
Theo lời giới thiệu của anh Đấu, chúng tôi tìm đến vườn cam của gia đình ông Lưu Thanh Quân. Đây là khu vườn từng được mệnh danh “vườn cam nái”. Bởi nhiều năm qua, từ vườn cam này gia đình ông Quân đã nuôi 4 đứa con ăn học đại học, rồi tậu xe, xây nhà... Vậy mà đến nơi chúng tôi cũng không khỏi bỡ ngỡ khi “những công cam nái” giờ cũng tiêu điều bên những luống rau muống, đậu bắp xanh tươi. Ông Lưu Thanh Quân buồn buồn, kể: “Gắn bó với nó nhiều năm nay cùng với danh hiệu nông dân sản xuất giỏi cấp tỉnh hơn 10 năm liền, nên giờ bỏ không nỡ, đành phải trồng xen thêm màu để chạy gạo nuôi con. Giờ cũng tạm yên tâm khi mỗi ngày Công ty Xuất nhập khẩu Duyên Hải đến bao tiêu thu mua cà tím và đậu bắp với giá cả ổn định. Thiệt cũng mừng, may mà tụi tui ở đây quyết định kịp thời, chứ nếu ôm cây cam hoài là chết chắc rồi!”.
Giờ đây, về xứ cam Tam Bình, chuyện về các loại rau màu lại là thời sự thắng thua mà nhiều nhà vườn tâm đắc. Việc bỏ cam trồng màu không phải chuyện đơn giản khi vùng cam Tam Bình vốn đã nổi tiếng trong và ngoài nước với thương hiệu cam sành Tam Bình. Có nên từ giã cây cam để chọn cây rau màu ngay trên vùng cam? Đây chính là trăn trở của không ít nhà vườn trồng cam khi chuyện trồng cây màu chỉ là giải pháp tình thế trước mắt. Đã đến lúc “4 nhà” phải vào cuộc ngay trên vùng cam để cứu thương hiệu Cam sành Tam Bình vốn có một không hai từ trước đến nay, giúp nhà vườn không phải “nhức đầu” với điệp khúc... “trồng chặt- chặt trồng”.
HUỲNH NHI
